Diabetli xəstələrin əksəriyyətində görmə orqanında ciddi fəsadlar yaranır. Bunun əsas səbəbi qan damarlarında gedən patoloji proseslər və maddələr mübadiləsinin pozulmasıdır.
Yüksək şəkər gözə necə təsir edir?
Qanda şəkərin miqdarının artması gözün toxumalarında maye toplanmasına səbəb ola bilər. Belə görmə bulanıqlığı adətən müvəqqəti olur və qan şəkəri normallaşdıqdan sonra keçib gedir.
Qan şəkəri uzun müddət yüksək qalarsa, göz dibindəki damarlar zədələnir və onlardan maye sızmağa başlayır. Bununla yanaşı göz dibində divarları zəif olan yeni damarlar əmələ gəlir. Bu damarlar çox kövrək olduğundan tez-tez partlayır, göz dibində qansızmalara, çapıqlaşmaya və göz daxili təzyiqin təhlükəli həddə qədər yüksəlməsinə səbəb olur.
Diabetik retinopatiya
Bu fəsadlar içərisində diabetik retinopatiya, yəni tor qişanın zədələnməsi xüsusi yer tutur. Tor qişanın zədələnməsi diabetin damar mənşəli ağır fəsadlarındandır və korluğun əsas səbəblərindən biridir.
Bu ağırlaşmanın təhlükəsi ondadır ki, tor qişanın və onun damarlarının zədələnməsi uzun müddət nəzarətsiz qalır. Xəstəliyin erkən dövründə insanlar görmənin zəiflədiyini hiss etmirlər. Ona görə də şəkərli diabeti olan şəxslərin müntəzəm göz müayinəsindən keçməsi çox vacibdir.
Diabetik retinopatiya adətən diabet başladıqdan 5–10 il sonra inkişaf etməyə başlayır. 1-ci tip diabetdə o, daha ifadəli gedir və tezliklə proliferativ – yeni damarların əmələ gəldiyi formaya keçə bilər. 2-ci tip diabetdə isə dəyişikliklər əsasən tor qişanın mərkəzi zonasında baş verir: diabetik makulopatiya yaranır və mərkəzi görmə zəifləyir.
Retinopatiya çox vaxt vaxtında aşkarlanmır və yalnız müəyyən ağırlaşmalardan sonra üzə çıxır.
Gözün digər hissələrində dəyişikliklər
Şəkərli diabet zamanı göz qapaqlarından tor qişaya və görmə sinirinə qədər görmə orqanının müxtəlif hissələrində dəyişikliklər baş verir:
- göz qapaqlarında iltihab;
- gözün selikli qişasında xroniki iltihab – konyunktivit;
- gözün şəffaf hissəsi olan buynuz qişanın bulanması;
- ikincili qlaukoma – gözün ön kamera bucağında yaranan qan damarları göz daxilində mayenin dövranına mane olur və göz daxili təzyiq artır. Bu zaman göz almasında ağrılar və görmənin zəifləməsi müşahidə olunur;
- büllurun bulanması – katarakta.
Tor qişada dəyişikliklər
Bununla yanaşı tor qişada, xüsusən onun mərkəzi hissəsində sarı ləkələr, damar genişlənmələri və qansızmalar yaranır. Bu zaman görmə kəskin azalır, xəstə gözünün qarşısında qara ləkələrdən şikayət edir.
Xəstə vaxtında həkimə müraciət edərsə, bu dəyişikliklərin qarşısını almaq mümkündür.
Müalicə zamanı görmə bulanıqlaşarsa
Bəzi pasiyentlər şəkərsalıcı dərmanların görmədə problem yaratdığını düşünərək onları qəbul etməyi dayandırırlar. Halbuki qan şəkəri normaya düşdükdə bir neçə gün ərzində görmə müvəqqəti bulanıqlaşa bilər. Bundan qorxmayın və həkimin tövsiyə etdiyi dərmanları qəbul etməyə davam edin.
Gözlərinizi necə qorumalı?
- qanda şəkərin və xolesterinin miqdarını, həmçinin qan təzyiqini nəzarətdə saxlayın;
- siqaret çəkirsinizsə, onu tərgidin;
- müntəzəm olaraq bəbək genişləndirilməklə göz dibi müayinəsindən keçin.
Göz dibi müayinəsi necə aparılır?
Müayinəni göz həkimi aparır. Gözə damcı damızdırılaraq bəbək genişləndirilir və həkim xüsusi cihazla tor qişanı, onun damarlarını və görmə sinirini yoxlayır. Müayinə ağrısızdır, lakin damcılardan sonra bir neçə saat görmə bir qədər bulanıq ola və işıq gözü qamaşdıra bilər – bu müddətdə avtomobil sürməmək daha yaxşıdır.
Hansı şikayətlərdə gecikmək olmaz?
Növbəti planlı müayinəni gözləmədən göz həkiminə müraciət edin, əgər:
- görmə qəfildən zəifləyibsə və ya bulanıqlaşıbsa;
- gözünüzün qarşısında qara ləkələr, «uçuşan» nöqtələr və ya pərdə əmələ gəlibsə;
- gözdə ağrı və qızartı varsa;
- düz xətlər əyri görünürsə.
Nə qədər tez-tez müayinə olunmalı?
Şəkərli diabetdən əziyyət çəkirsinizsə, ildə ən azı iki dəfə göz müayinəsindən keçməklə görmənizi qoruya bilərsiniz.
Bu yazı ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.