B12 vitamini çatışmazlığı geniş yayılmış və ciddi fəsadlara səbəb ola bilən problemdir. Onun əlamətləri çox vaxt adi yorğunluq və ya unutqanlıqla səhv salınır.
B12 vitamini nə üçün lazımdır?
B12 vitamini qırmızı qan hüceyrələrinin yaranmasında iştirak edir. O, fol turşusu ilə birlikdə hüceyrələrin qurulmasında rol oynayır və orqanizmin inkişaf prosesinə təsir edir – ona görə də hamiləlik dövründə xüsusilə vacibdir.
B12 həm də periferik sinir sisteminin düzgün işləməsi üçün lazımdır. Sinir sistemi, enerji və qan göstəriciləri üçün vacib olan bu vitaminin çatışmazlığı bir çox orqan və sistemə təsir edə bilər.
Yetkin yaşda yaranan qanazlığının üç mühüm səbəbi var: dəmir, B12 və fol turşusu çatışmazlığı. B12 və fol turşusu baxımından kasıb qidalanma da qanazlığına səbəb ola bilər.
B12 çatışmazlığı özünü necə göstərir?
Uzun sürən yorğunluğu çoxları fəsil dəyişikliyi ilə əlaqələndirir. Lakin yorğunluq 2 həftədən çox davam edirsə, bu artıq fəsil məsələsi deyil. Ən çox rast gəlinən gizli səbəblər arasında D vitamini, dəmir (ferritin) və B12 çatışmazlığı, eləcə də qalxanvari vəzin zəif işləməsi var.
B12 çatışmazlığının əlamətləri müxtəlif ola bilər:
- qanazlığı;
- əllərdə keyimə, uyuşma;
- unutqanlıq, diqqət dağınıqlığı;
- baş ağrısı, başgicəllənmə;
- həzmsizlik, qəbizlik, qusma;
- dəridə qaşıntı, dermatit;
- ağız kənarlarında çatlar, dilin iltihabı;
- saç tökülməsi;
- ürək ritminin pozulması;
- depressiya, əsəbilik.
Kimlər risk altındadır?
- vegetarian və veganlar – onlarda B12 tez azalır; qırmızı əti az və ya heç yeməmək də B12 və dəmir çatışmazlığına səbəb ola bilər;
- tip 2 diabetli pasiyentlər – B12 çatışmazlığı onlarda periferik neyropatiya ilə əlaqəli ola bilər;
- uzun müddət metformin qəbul edənlər;
- yaşlı insanlar, mədə-bağırsaq xəstəlikləri olanlar, mədə əməliyyatı keçirənlər və mədə turşuluğunu azaldan dərmanları uzun müddət qəbul edənlər.
Metformin və B12: nəyi bilməlisiniz?
Metformin tip 2 diabet, insulin rezistentliyi və polikistoz yumurtalıq sindromunun müalicəsində istifadə olunan dərmandır. O, yalnız göstəriş olduqda – analizlər aparılıb insulin rezistentliyi yoxlandıqdan sonra – təyin edilməlidir.
Metformin arıqlama dərmanı deyil – artıq çəkisi olan hər kəs onu qəbul etməməlidir. Dərmanı həddindən artıq dozada qəbul etmək olmaz, unudulmuş dozanı tamamlamaq üçün ikiqat doza da qəbul edilməməlidir.
Metformini uzun müddət qəbul edənlərdə B12 vitamininin sorulması azala bilər. Ona görə də belə pasiyentlərdə B12 səviyyəsinin vaxtaşırı yoxlanması məqsədəuyğundur. Ayaqlarda keyimə və yanğı kimi şikayətlər diabetik neyropatiya ilə yanaşı B12 çatışmazlığından da ola bilər – bu fərqi həkim müəyyən edir.
B12 çatışmazlığı aşkarlansa belə, metformini özbaşına dayandırmayın – müalicə planını həkiminizlə birlikdə dəyişin.
Kor-koranə vitamin qəbul etməyin! Artıq vitamin bədənə əskikliyi qədər zərər verə bilər. Öncə analiz, sonra dəqiq müalicə.
Dr. Samir Şükürov
Diaqnoz və müalicə
Diaqnoz qanda B12 vitamininin səviyyəsinin və ümumi qan analizinin yoxlanması ilə qoyulur; lazım gəldikdə həkim əlavə analizlər təyin edir. Çatışmazlığın səbəbini – qidalanma, sorulmanın pozulması və ya dərman təsiri – tapmaq da vacibdir.
Müalicə çatışmazlığın dərəcəsindən və səbəbindən asılıdır: B12 tablet şəklində və ya inyeksiya ilə verilə bilər. Vitamin əlavələri faydalıdır, amma hər kəsə eyni dozada uyğun deyil – dəqiq seçim üçün analizlər və həkim qiymətləndirməsi şərtdir.
Bu yazı ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.